Alarmbelprocedure: wat als het eigen vermogen van een bv of nv negatief wordt?

Tips

Het korte antwoord

De alarmbelprocedure verplicht het bestuursorgaan van een Belgisch bedrijf in financiële moeilijkheden om binnen twee maanden de algemene vergadering bijeen te roepen, die kiest tussen ontbinding en concrete herstelmaatregelen. In een bv of cv geldt ze wanneer het nettoactief negatief dreigt te worden of negatief is geworden, of wanneer niet langer vaststaat dat het bedrijf zijn schulden de komende twaalf maanden kan betalen (artikelen 5:153 en 6:119). In een nv geldt ze wanneer het nettoactief door verliezen onder de helft van het kapitaal zakt, en opnieuw onder een vierde (artikel 7:228). Tenzij het ontbinding voorstelt, licht het bestuur zijn herstelplan toe in een bijzonder verslag. Wordt de vergadering niet bijeengeroepen, dan wordt schade van derden vermoed daaruit voort te vloeien. Het besluit hoeft niet in het Staatsblad, dus als leverancier vind je het signaal in de jaarrekening.

De regels hieronder komen uit het Wetboek van vennootschappen en verenigingen en het Wetboek van economisch recht op Justel, geraadpleegd op 1 oktober 2026. Dit is algemene informatie voor sales- en kredietteams, geen juridisch advies.

Waarvoor de alarmbelprocedure dient

Het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (WVV), van kracht sinds 1 mei 2019 en voor alle bestaande vennootschappen sinds 1 januari 2020, geeft elke kapitaalvennootschap een afdeling met de titel "Alarmbelprocedure". Gaan de balans of de kasvooruitzichten slecht, dan moeten de aandeelhouders tijdig ingelicht worden en kiezen tussen stoppen en een concreet plan. De drempel verschilt per rechtsvorm, omdat een bv sinds de hervorming van 2019 geen kapitaal meer heeft en een nv nog altijd minstens 61.500 euro nodig heeft; zie de Belgische rechtsvormen uitgelegd.

De drempels per rechtsvorm

Rechtsvorm

Artikel

Wanneer de alarmbel afgaat

bv (besloten vennootschap)

5:153

Het nettoactief dreigt negatief te worden of is negatief geworden; of het staat niet langer vast dat het bedrijf zijn schulden gedurende minstens de twaalf volgende maanden kan voldoen naarmate ze opeisbaar worden

cv (coöperatieve vennootschap)

6:119

Dezelfde twee toetsen als bij de bv

nv (naamloze vennootschap)

7:228

Door geleden verlies is het nettoactief gedaald tot minder dan de helft van het kapitaal; de procedure herhaalt zich onder een vierde

nv (naamloze vennootschap)

7:229

Het nettoactief zakt onder 61.500 euro: iedere belanghebbende of het openbaar ministerie kan de rechtbank vragen de vennootschap te ontbinden

De tweede toets bij de bv gaat over de kas, niet over de balans: ook een bv met positief eigen vermogen kan de alarmbel moeten luiden.

De liquiditeitstest in de bv: wat het bestuur moet nagaan

Het bestuur stelt zich één vraag: kan de bv, volgens redelijkerwijs te verwachten ontwikkelingen, haar schulden minstens de twaalf volgende maanden betalen naarmate ze opeisbaar worden? Staat dat niet langer vast, dan gaat de alarmbel af, ook als het nettoactief nog positief is (artikel 5:153, §2). Voor een cv geldt dezelfde regel (artikel 6:119, §2). Het gaat om een vooruitblik op de kasstromen, niet om een ratio uit de balans. De current ratio en quick ratio geven wel een eerste indicatie.

Verwar deze toets niet met de liquiditeitstest bij een uitkering. Voor een bv een dividend uitkeert, moet het bestuur vaststellen dat ze na die uitkering haar opeisbare schulden nog minstens twaalf maanden kan voldoen (artikel 5:143). Dat is een toets op één moment, vóór een uitkering. De alarmbeltoets geldt doorlopend.

Wanneer moet het bestuur de drempels controleren?

Het wetboek zegt niet op welke stukken de vaststelling moet steunen. Volgens de Commissie voor Boekhoudkundige Normen (CBN-advies 2021/14) moet het bestuur nagaan of de alarmbel afgaat telkens wanneer een wettelijke of statutaire bepaling vraagt om de financiële toestand in kaart te brengen. Dat is de jaarrekening, maar ook een ontwerp van jaarrekening, een halfjaarlijkse staat voor de commissaris, een driemaandelijkse staat voor de ondernemingsraad of een tussentijdse staat bij een uitkering of kapitaalverhoging. De alarmbel kan dus midden in het boekjaar afgaan.

Heeft de vennootschap een commissaris, dan is er een tweede signaal. Stelt hij gewichtige en overeenstemmende feiten vast die de continuïteit in gevaar brengen, dan moet hij het bestuur schriftelijk inlichten. Het bestuur moet dan beraadslagen over maatregelen om de activiteit minstens twaalf maanden te vrijwaren. Hoort de commissaris binnen een maand niets, of vindt hij de maatregelen onvoldoende, dan kan hij de voorzitter van de ondernemingsrechtbank inlichten (artikel 3:69).

Geldt de alarmbelprocedure voor een vzw?

Nee, niet in de vorm van de bv of nv. Het boek over de vzw kent geen toets op het nettoactief en geen verplichte algemene vergadering binnen twee maanden. Wel geldt voor elke rechtspersoon, dus ook voor een vzw, dat het bestuur moet beraadslagen over maatregelen om de activiteit minstens twaalf maanden te vrijwaren wanneer gewichtige en overeenstemmende feiten de continuïteit in gevaar brengen (artikelen 2:1 en 2:52). Heeft de vzw een commissaris, dan geldt ook zijn meldingsplicht uit artikel 3:69 (artikel 3:98). Hoe je de cijfers van een vzw vindt, lees je in de jaarrekening van een vzw.

Stap voor stap: twee maanden, een verslag, een stemming

  1. De toestand wordt vastgesteld. De termijn loopt vanaf de datum waarop het bestuur de toestand vaststelde, of volgens de wet of de statuten had moeten vaststellen.

  2. De vergadering wordt bijeengeroepen. Ze moet plaatsvinden binnen twee maanden na die datum, tenzij de statuten strenger zijn.

  3. Het bestuur schrijft een bijzonder verslag. Tenzij het ontbinding voorstelt, zet het uiteen welke maatregelen het voorstelt om de continuïteit te vrijwaren. Het verslag wordt in de agenda vermeld; in een nv ligt het vijftien dagen voor de vergadering ter inzage op de zetel. Ontbreekt het verslag, dan is het besluit van de algemene vergadering nietig.

  4. De aandeelhouders stemmen over ontbinding of over de aangekondigde maatregelen. In een nv onder een vierde van het kapitaal is de ontbinding aangenomen met een vierde van de uitgebrachte stemmen, onthoudingen niet meegeteld.

  5. Twaalf maanden adem. In een bv of cv hoeft het bestuur de vergadering om dezelfde reden niet opnieuw bijeen te roepen in de twaalf maanden na de eerste oproeping. Het nv-artikel bevat die regel niet.

Aansprakelijkheid van de bestuurders

  • Vermoed oorzakelijk verband. Werd de algemene vergadering niet volgens de regels bijeengeroepen, dan wordt de schade van derden vermoed uit dat verzuim voort te vloeien, behoudens tegenbewijs door de bestuurders. Een leverancier die na het alarmmoment bleef leveren, moet dat verband niet zelf bewijzen.

  • Hoofdelijke aansprakelijkheid. Bestuurders zijn tegenover de vennootschap en derden hoofdelijk aansprakelijk voor schade door overtredingen van het wetboek (artikel 2:56).

  • Een plafond, met uitzonderingen. Artikel 2:57 beperkt de aansprakelijkheid van bestuurders volgens de grootte van de vennootschap, van 125.000 euro voor de kleinste tot 12 miljoen euro voor de grootste. Het plafond geldt niet bij zware fout, bedrieglijk opzet of een lichte fout die eerder gewoonlijk dan toevallig voorkomt.

  • Na een faillissement. Volgens artikel XX.227 van het Wetboek van economisch recht kan de curator bestuurders persoonlijk aansprakelijk stellen voor het tekort als ze wisten of moesten weten dat er kennelijk geen redelijk vooruitzicht meer was om een faillissement te vermijden, en daarna niet zorgvuldig handelden.

Wat er na de vergadering gebeurt

De aandeelhouders kunnen beslissen om door te gaan met de maatregelen uit het verslag, typisch vers geld van de aandeelhouders, een kapitaalverhoging, aandeelhoudersleningen, een schuldregeling of besparingen. Moeten schuldeisers aan een plan gebonden worden, dan kan het bedrijf bescherming vragen aan de rechtbank; gerechtelijke reorganisatie in België legt uit wat dat voor een leverancier betekent.

Of ze beslissen tot ontbinding. Daarvoor zijn een statutenwijziging, een verslag van het bestuur en een staat van activa en passiva van hoogstens drie maanden oud nodig, gecontroleerd door een commissaris, bedrijfsrevisor of gecertificeerd accountant (artikel 2:71). Het bedrijf gaat dan in vereffening; wat het betekent als een bedrijf in vereffening is behandelt je openstaande facturen.

Negatief eigen vermogen: wat het betekent in de jaarrekening

Het eigen vermogen is de eerste post aan de passiefzijde van de Belgische balans, code 10/15 in de neerleggingsmodellen van de Nationale Bank. Het telt op wat de aandeelhouders inbrachten (kapitaal in een nv, inbreng in een bv), de reserves en het overgedragen resultaat (code 14). Zijn de opgestapelde verliezen groter dan de rest, dan wordt het eigen vermogen negatief: op boekwaarde heeft het bedrijf meer schulden dan bezittingen.

Het wetboek spreekt van nettoactief. In de regels over uitkeringen (artikelen 5:142 en 7:212) is dat het totaal van de activa, verminderd met de voorzieningen en de schulden, en met de nog niet afgeschreven oprichtingskosten en kosten voor onderzoek en ontwikkeling. Meestal ligt dat dicht bij het eigen vermogen.

Negatief eigen vermogen is geen faillissement. Een bedrijf is failliet wanneer het op duurzame wijze heeft opgehouden te betalen en zijn krediet geschokt is (artikel XX.99 van het Wetboek van economisch recht). Een dochterbedrijf dat door zijn moeder gefinancierd wordt, kan jaren een negatief eigen vermogen tonen en toch elke factuur betalen. Voor een leverancier betekent het wel drie dingen: er is geen buffer meer om een slecht jaar op te vangen, een bv met negatief nettoactief mag geen dividend uitkeren (artikel 5:142), en als het bedrijf vandaag stopte, dekken de bezittingen op de balans niet alle schuldeisers.

Hoe je het als leverancier ziet

  • Het eigen vermogen in de jaarrekening. Lees code 10/15 over meerdere jaren. Zet het bij een nv af tegen het kapitaal (code 10): onder de helft, onder een vierde of onder 61.500 euro zijn de wettelijke drempels. Een Belgische jaarrekening opzoeken toont waar je die gratis vindt.

  • De paragraaf over continuïteit. Toont de balans een overgedragen verlies, of de resultatenrekening twee jaar na elkaar een verlies, dan moet het bestuur verantwoorden waarom het de waarderingsregels in de veronderstelling van continuïteit toepast (artikel 3:6). Kleine niet-genoteerde vennootschappen moeten dat in de toelichting bij de jaarrekening vermelden (artikel 3:4).

  • Het Belgisch Staatsblad. Artikel 2:8, dat opsomt wat vennootschappen moeten neerleggen voor bekendmaking, vermeldt het alarmbelbesluit niet, dus een besluit om door te gaan verschijnt misschien nooit. Wat je wel kunt zien, zijn de gevolgen: een kapitaalverhoging of andere statutenwijziging, bestuurders die ontslag nemen, of een ontbinding en de benoeming van een vereffenaar. Zo zoek je in het Staatsblad.

  • Het tijdsverschil. De jaarrekening moet binnen zes maanden na het einde van het boekjaar goedgekeurd worden en binnen zeven maanden neergelegd (artikelen 3:1 en 3:10), dus de alarmbel kan afgaan tussen twee neerleggingen. Combineer de jaarrekening met de signalen in zo herken je een klant in financiële problemen en de ratio's in de financiële gezondheidscheck van een bedrijf.

In Bizzy zet het tabblad Financials van elke Belgische juridische entiteit het eigen vermogen, het kapitaal en de schuldratio naast elkaar over vier neergelegde jaren, met de verandering tegenover het jaar ervoor en de neergelegde pdf van de Nationale Bank, en het tabblad Documents toont de publicaties in het Staatsblad per type. Een nv onder de helft van haar kapitaal, of een bv waarvan het eigen vermogen onder nul zakte, zie je zo in één rij.

Waaruit het eigen vermogen bestaat, rubriek per rubriek: het eigen vermogen in de jaarrekening.

Veelgestelde vragen

Wat is de alarmbelprocedure? Een regel uit het Wetboek van vennootschappen en verenigingen: het bestuur van een bedrijf in financiële moeilijkheden moet binnen twee maanden de algemene vergadering bijeenroepen, met een bijzonder verslag, om te beslissen over ontbinding of herstelmaatregelen.

Wanneer geldt de alarmbelprocedure voor een bv? Wanneer het nettoactief negatief dreigt te worden of negatief is geworden, of wanneer niet langer vaststaat dat de bv haar schulden de volgende twaalf maanden kan voldoen naarmate ze opeisbaar worden (artikel 5:153).

Wat betekent negatief eigen vermogen? De opgestapelde verliezen hebben alles opgebruikt wat de aandeelhouders inbrachten, waardoor de schulden groter zijn dan de bezittingen. Je vindt het onder code 10/15 in de neergelegde jaarrekening.

Is een bedrijf met negatief eigen vermogen failliet? Nee. Voor een faillissement moet het bedrijf op duurzame wijze opgehouden hebben te betalen en moet zijn krediet geschokt zijn. Negatief eigen vermogen is een waarschuwingssignaal dat de alarmbelprocedure in gang zet, geen juridische status.

Wat is de termijn van de alarmbelprocedure? De algemene vergadering moet plaatsvinden binnen twee maanden na de datum waarop het bestuur de toestand vaststelde, of had moeten vaststellen. De statuten mogen een kortere termijn opleggen. In een nv ligt het bijzonder verslag vijftien dagen voor de vergadering ter inzage op de zetel.

Wanneer geldt de alarmbelprocedure voor een nv? Wanneer het nettoactief door geleden verlies daalt tot minder dan de helft van het kapitaal, en opnieuw onder een vierde (artikel 7:228). Zakt het nettoactief onder 61.500 euro, dan kan iedere belanghebbende of het openbaar ministerie de ontbinding vragen aan de rechtbank (artikel 7:229).

Geldt de alarmbelprocedure ook voor een vzw? Niet zoals bij een bv of nv. Een vzw heeft geen toets op het nettoactief. Het bestuur moet wel beraadslagen over maatregelen zodra ernstige feiten de continuïteit bedreigen (artikel 2:52), en een eventuele commissaris moet het bestuur dan inlichten (artikel 3:69).

  • Foto: het belfort en schepenhuis van Aalst, Jaronax, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons