Het korte antwoord
De sociale balans (bilan social in het Frans) is het personeelsdeel van de jaarrekening van een Belgisch bedrijf. Elke vennootschap, vereniging of stichting die haar jaarrekening bij de Nationale Bank neerlegt, moet ze invullen vanaf de eerste werknemer. Ze toont het gemiddeld aantal werknemers in voltijdse equivalenten (VTE), de daadwerkelijk gepresteerde uren en de personeelskosten van het boekjaar en het vorige boekjaar; het aantal werknemers op de afsluitingsdatum per soort contract, geslacht, studieniveau en beroepscategorie; hoeveel mensen in en uit dienst gingen; en de opleidingen die de werkgever betaalde. Alleen het volledig model vermeldt uitzendkrachten. Iedereen kan ze gratis inkijken in Consult van de Nationale Bank. Ze is jaarlijks en verschijnt tot zeven maanden na het einde van het boekjaar: je ziet een trend, niet deze maand.
Alles hieronder komt uit de huidige modellen van de Nationale Bank (release 2021, versie 8), haar pagina's over de sociale balans en advies S100 van de Commissie voor Boekhoudkundige Normen (CBN), gelezen op 1 oktober 2026. Dit is algemene informatie, geen juridisch of boekhoudkundig advies.
Wie moet ze neerleggen
Situatie | Wat wordt neergelegd | Openbaar? |
|---|---|---|
Vennootschap, vereniging of stichting die een jaarrekening bij de Nationale Bank neerlegt en minstens één werknemer heeft | De sociale balans als onderdeel van de jaarrekening, in het volledig, verkort of micromodel | Ja, in Consult samen met de rest van de jaarrekening |
Privaatrechtelijke rechtspersoon die geen jaarrekening moet openbaar maken, met gemiddeld minstens 20 VTE | Een aparte sociale balans: het volledig model vanaf 50 VTE, het verkort model mag van 20 tot 49 VTE | Nee, de Nationale Bank gebruikt ze alleen voor haar statistieken |
Bepaalde ziekenhuizen die geen jaarrekening bij de Nationale Bank neerleggen | Een aparte sociale balans, volledig of verkort naargelang de grootte | Nee |
Eenmanszaken (natuurlijke personen) | Niets: zij leggen geen jaarrekening neer | - |
De FAQ van de Nationale Bank is duidelijk: een sociale balans is verplicht zodra er één werknemer is. De aparte sociale balans gaat terug op de wet van 22 december 1995 houdende maatregelen tot uitvoering van het meerjarenplan voor de werkgelegenheid; ze wordt als pdf ingediend via de neerleggingsapplicatie en is gratis.
Wat erin staat
De sociale balans sluit de jaarrekening af (VOL-kap 10, VKT-kap 12 of MIC-kap 11 in de modellen voor vennootschappen). Het verkort en het micromodel gebruiken dezelfde korte versie; het volledig model, voor grote vennootschappen, gaat verder.
Onderdeel | Wat het toont | Verkort en micro | Volledig |
|---|---|---|---|
Paritaire comités | De nummers van de paritaire comités die bevoegd zijn voor de werkgever | Ja | Ja |
Tijdens het boekjaar | Gemiddeld aantal werknemers (VTE), daadwerkelijk gepresteerde uren, personeelskosten, dit jaar en vorig jaar | Ja, totalen | Ja, per man en vrouw en per voltijds en deeltijds, plus voordelen bovenop het loon |
Op de afsluitingsdatum | Aantal werknemers per contract (onbepaalde tijd, bepaalde tijd, duidelijk omschreven werk, vervanging), per geslacht en studieniveau, per categorie (directiepersoneel, bedienden, arbeiders, andere) | Ja | Ja |
Uitzendkrachten | Uitzendkrachten en ter beschikking gestelde personen: gemiddeld aantal, gepresteerde uren, kosten | Nee | Ja |
Personeelsverloop | Werknemers die in en uit dienst gingen, voltijds, deeltijds en in VTE | Alleen totalen | Ook per soort contract, en uittredingen per reden: pensioen, werkloosheid met bedrijfstoeslag, afdanking, andere |
Opleiding | Formele, minder formele en initiële opleidingen ten laste van de werkgever: betrokken werknemers, uren, nettokosten, voor mannen en vrouwen | Ja | Ja |
Twee definities bepalen hoe je ze leest. Ten eerste zijn "werknemers" de mensen voor wie de werkgever een DIMONA-aangifte deed of die in zijn algemeen personeelsregister staan. Freelancers, bestuurders die via hun eigen managementvennootschap factureren en schoolstagiairs tellen niet mee. Ten tweede zitten uitzendkrachten niet in het gemiddeld aantal VTE. Volgens het CBN-advies staan ze alleen in het aparte blok voor uitzendkrachten, dat enkel in het volledig model bestaat, en worden hun kosten geboekt onder diensten (rekening 617), niet onder personeelskosten.
Hoe je ze leest voor sales en HR
Echte grootte. Het gemiddeld aantal VTE is een loonlijstcijfer dat wettelijk wordt neergelegd, en vaak betrouwbaarder dan een personeelsschaal op een profielpagina. Hoe je een Belgische jaarrekening leest behandelt de financiële cijfers die je ernaast legt.
Richting. Vergelijk het gemiddelde van dit jaar met dat van vorig jaar, dat ernaast staat. Een aantal op de afsluitingsdatum dat duidelijk boven het jaargemiddelde ligt, betekent dat het bedrijf in de loop van het jaar groeide.
Groei of verloop. Veel intredingen bij een vlak gemiddelde betekent dat mensen vervangen worden, niet bijkomen. Duidelijk meer intredingen dan uittredingen is echte groei. Hoe je Belgische bedrijven vindt die aanwerven toont hoe je dat combineert met openstaande vacatures.
Flexibele arbeid. In een volledig model wijst een grote post uitzendkrachten naast een vlak eigen personeelsbestand op capaciteit die het bedrijf bij uitzendkantoren inkoopt. Dat is de klant die een uitzendkantoor zoekt, en een teken van schommelende volumes.
Wie er werkt. De verdeling tussen arbeiders en bedienden zegt je of je veiligheidsschoenen en bestelwagens verkoopt of laptops en softwarelicenties. De nummers van de paritaire comités bovenaan zijn een van de weinige openbare plaatsen waar een bedrijf ze zelf vermeldt, als het ze invult. Wat paritair comité 200 betekent gaat over het grootste, en hoe je het paritair comité van een bedrijf vindt over de andere wegen.
Kosten per werknemer en opleiding. Personeelskosten gedeeld door het gemiddeld aantal VTE geeft een ruwe kost per werknemer. Het opleidingsblok vertelt een opleidingsverstrekker of het bedrijf al in opleiding investeert.
Een louter fictief voorbeeld: een Gentse groothandel legt gemiddeld 38,4 VTE neer tegenover 35,1 het jaar ervoor, 44 werknemers op de afsluitingsdatum, 14 intredingen en 6 uittredingen. Dat bedrijf groeide tijdens het jaar en groeit op het einde van het jaar nog. Met hetzelfde gemiddelde, 14 intredingen en 13 uittredingen, was het verhaal personeelsverloop geweest, en ging je gesprek over mensen houden in plaats van uitbreiden.
Waar je ze vindt
Open Consult van de Nationale Bank, zoek op naam of ondernemingsnummer en open de laatste neerlegging; de sociale balans is het laatste deel van de jaarrekening. Een Belgische jaarrekening opzoeken overloopt de stappen en de bestandsformaten. Aparte sociale balansen worden niet openbaar gemaakt, dus die vind je daar niet.
Consult werkt per bedrijf. Wil je de personeelscijfers voor een heel segment, dan staan ze in Bizzy bij elke juridische entiteit, in het deel People van het tabblad Financials, overgenomen uit de jaarrekeningen bij de Nationale Bank: werknemers in VTE, nieuwe aanwervingen, uitzendkrachten (aantal, VTE, uren en kosten, als het bedrijf een volledig model neerlegde) en het aandeel mannen, over vier jaar naast de andere neergelegde cijfers. Je kunt gratis starten op de plannen CORE, BOOST of SCALE.
De beperkingen
Jaarlijks en laat. De jaarrekening moet uiterlijk zeven maanden na het einde van het boekjaar neergelegd zijn, dus in juni lees je vaak cijfers van achttien maanden oud. De neerleggingstermijn legt de timing uit.
Uitzendkrachten alleen bij grote vennootschappen. Kleine en microvennootschappen rapporteren geen uitzendarbeid, dus een lege lijn betekent "niet gevraagd", niet "geen".
Per juridische entiteit. Een groep met personeel in meerdere entiteiten legt per entiteit een sociale balans neer; die tel je zelf op.
Alleen de loonlijst. Freelancers, managementvennootschappen en uitzendkrachten in een klein bedrijf blijven onzichtbaar, dus het werkelijke personeelsbestand kan groter zijn dan het VTE-cijfer.
Veelgestelde vragen
Wat is een sociale balans? Het personeelsdeel van de jaarrekening: gemiddeld aantal VTE, gepresteerde uren, personeelskosten, aantal werknemers op de afsluitingsdatum per contract, geslacht, studieniveau en categorie, personeelsverloop en opleiding. Het volledig model voegt uitzendkrachten toe.
Wie moet een sociale balans neerleggen? Elke vennootschap, vereniging of stichting die een jaarrekening bij de Nationale Bank neerlegt en minstens één werknemer heeft. Privaatrechtelijke rechtspersonen die geen jaarrekening openbaar maken maar gemiddeld minstens 20 VTE tewerkstellen, en bepaalde ziekenhuizen, leggen een aparte sociale balans neer die niet openbaar is.
Waar kan ik de sociale balans van een bedrijf inkijken? In Consult van de Nationale Bank, gratis en zonder account, als laatste deel van de neergelegde jaarrekening.
Staan uitzendkrachten in de sociale balans? Alleen in het volledig model, in een apart blok met hun gemiddeld aantal, uren en kosten. Ze tellen niet mee in het eigen gemiddeld aantal VTE, en kleine en microvennootschappen vermelden ze niet.
Foto: de Grote Markt van Brussel, Celuici, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons