KYC en KYB in België: wie moet zakelijke klanten controleren onder de antiwitwaswet
Tips
Het korte antwoord
KYC (know your customer) en KYB (know your business) zijn de identiteitscontroles die de Belgische antiwitwaswet van 18 september 2017 oplegt aan een gesloten lijst van "onderworpen entiteiten": banken, verzekeraars, betaal- en cryptobedrijven, bedrijfsrevisoren, accountants en belastingadviseurs, notarissen, gerechtsdeurwaarders, advocaten bij bepaalde verrichtingen, vastgoedmakelaars, diamanthandelaars en handelaars in kunst of antiek vanaf 10.000 euro. Gewone verkopers van goederen zijn in België niet onderworpen; in de plaats daarvan mag niemand meer dan 3.000 euro cash betalen of aannemen. Bij een zakelijke klant betekent waakzaamheid: het bedrijf, de bestuurders en wie het bedrijf mag verbinden identificeren, de uiteindelijke begunstigden en het doel van de relatie kennen, en die relatie blijven opvolgen. Sanctielijsten gelden voor iedereen. Elke B2B-verkoper kan dezelfde registercontroles gebruiken tegen fraude.
De regels hieronder komen uit de geconsolideerde wet van 18 september 2017 op Justel en uit de pagina's van de FOD Financiën en de FOD Economie over financiële sancties en factuurfraude, gelezen op 1 oktober 2026. Dit is algemene informatie, geen juridisch advies.
KYC, KYB en klantenonderzoek
KYB is KYC toegepast op een bedrijf. De Belgische wet gebruikt geen van beide afkortingen: ze spreekt van waakzaamheid, in drie delen (artikel 19): de klant identificeren en zijn identiteit verifiëren, de klant en het doel van de relatie beoordelen, en de relatie blijven opvolgen. Alles is risicogebaseerd, met verhoogde waakzaamheid bij een hoog risico en vereenvoudigde maatregelen bij een laag risico.
Wie is onderworpen aan de wet van 18 september 2017
Artikel 5 somt de onderworpen entiteiten op. De belangrijkste groepen:
Financiële sector. De Nationale Bank, de financiële diensten van bpost, banken, levensverzekeraars, betalingsinstellingen en instellingen voor elektronisch geld, beleggingsondernemingen, aanbieders van cryptoactivadiensten, kredietgevers, leasingmaatschappijen en verzekeringsbemiddelaars.
Audit, boekhouding en fiscaliteit. Bedrijfsrevisoren, accountants en belastingadviseurs, ook belastingadviseurs die niet bij het beroepsinstituut ingeschreven zijn.
Juridische beroepen. Notarissen, gerechtsdeurwaarders en dienstverleners aan vennootschappen. Advocaten wanneer ze een klant bijstaan bij de aan- of verkoop van vastgoed of een bedrijf, het beheer van zijn geld, of de oprichting of het beheer van vennootschappen of trusts.
Vastgoed. Ingeschreven vastgoedmakelaars.
Goederen en andere activiteiten. Diamanthandelaars; handelaars en tussenpersonen in kunstwerken of goederen van meer dan vijftig jaar oud bij een prijs van 10.000 euro of meer; professionele voetbalclubs en makelaars; verhuurders van brandkasten; bepaalde bewakingsondernemingen; uitbaters van kansspelen.
En verkopers van goederen die cash aannemen? België zet gewone handelaars in goederen niet op de lijst. Het beperkt cash voor iedereen. Artikel 67 verbiedt elke betaling in contanten van meer dan 3.000 euro voor één verrichting of een geheel van verrichtingen die met elkaar verband lijken te houden, ongeacht de totale prijs. Een koper die geen consument is, mag koperkabels nooit cash betalen, en de prijs van vastgoed mag enkel via overschrijving of cheque betaald worden (artikel 66).
Wat waakzaamheid tegenover een bedrijf inhoudt
Een onderworpen entiteit doet deze controles wanneer ze een zakelijke relatie aangaat, en bij occasionele verrichtingen van 10.000 euro of meer (artikel 21).
Het bedrijf identificeren. Naam, maatschappelijke zetel, lijst van bestuurders en de regels over wie het bedrijf mag verbinden (artikel 26), getoetst aan bewijsstukken of betrouwbare, onafhankelijke bronnen (artikel 27). Het ondernemingsnummer verbindt die bronnen, en wie een Belgisch bedrijf bestuurt toont waar je de bestuurders vindt.
De uiteindelijke begunstigden identificeren en de eigendoms- en zeggenschapsstructuur begrijpen (artikel 23). Meer dan 25% van de aandelen of stemrechten, rechtstreeks of via gecontroleerde vennootschappen, geldt als aanwijzing (artikel 4). Beursgenoteerde vennootschappen zijn vrijgesteld.
Het UBO-register gebruiken, maar niet alleen. Bij een nieuwe relatie verzamel je een bewijs van UBO-registratie of een uittreksel, en neem je bijkomende maatregelen naargelang het risico (artikel 29).
De klant en het doel beoordelen, ook of een bestuurder of begunstigde een politiek prominente persoon is (artikel 34). Bij een PEP zijn toestemming van het hoger management, een onderzoek naar de herkomst van de middelen en verscherpt toezicht nodig (artikel 41).
Opvolgen: verrichtingen toetsen aan het profiel van de klant en de gegevens actueel houden (artikel 35).
Bewaren: tien jaar na het einde van de relatie (artikel 60).
Lukt het onderzoek niet, dan mag de onderworpen entiteit de relatie niet aangaan en moet ze nagaan of een melding aan de Cel voor financiële informatieverwerking (CFI) nodig is (artikel 34). Voor een bredere controle voor een groot contract of een overname: een due diligence van een Belgisch bedrijf.
Controles en bronnen
Controle | Waar je naar kijkt | Bron |
|---|---|---|
Het bedrijf bestaat en is actief | Naam, rechtsvorm, status, maatschappelijke zetel | KBO Public Search, gratis |
Ondernemings- en btw-nummer | Correct nummer, actieve btw-registratie | KBO; VIES voor het btw-nummer |
Bestuurders | Huidige mandaten en begindata | Functies in de KBO; Staatsblad |
Wie het bedrijf mag verbinden | Vertegenwoordigingsclausule, dagelijks bestuur | Statuten; Staatsblad |
Uiteindelijke begunstigden | Natuurlijke personen boven 25% of met zeggenschap via andere middelen | UBO-register (onderworpen entiteiten, of met legitiem belang) |
Eigendom en groep | Aandeelhoudersstructuur, deelnemingen, buitenlandse moeders | Jaarrekening neergelegd bij de Nationale Bank |
Sancties | Bedrijf, bestuurders en begunstigden tegen de bevriezingslijsten | Geconsolideerde lijst van de Thesaurie (EU, VN en Belgische maatregelen) |
Politiek prominente personen | Prominente publieke functies van bestuurders en begunstigden | De functies staan in een bijlage bij de wet |
Wijzigingen | Nieuwe bestuurders, zetelverplaatsing, fusies, insolventie | Staatsblad; status in de KBO |
Het UBO-register: rol en toegang
De Administratie van de Thesaurie van de FOD Financiën houdt het UBO-register bij (artikel 73), om witwassen en terrorismefinanciering te voorkomen, sancties en bevriezingen te ondersteunen en vennootschappen, vzw's en trusts transparant te maken voor de overheid (artikel 74). Volgens artikel 75 hebben de autoriteiten volledige toegang, onderworpen entiteiten toegang voor hun klantenonderzoek, en moet ieder ander een legitiem belang aantonen, voor de gegevens die bij koninklijk besluit bepaald zijn. Raadplegen is gratis. Onderworpen entiteiten moeten verschillen tussen het register en wat zij weten melden aan de Thesaurie (artikel 74/1). De gids over het Belgische UBO-register legt uit wie zich moet registreren, welke boetes er zijn en hoe de publieke toegang gesloten werd.
Sanctiescreening geldt voor iedereen
Financiële sancties zijn niet beperkt tot onderworpen entiteiten: volgens de FOD Financiën moet iedereen in België ze naleven. Een bevriezingsmaatregel heeft twee kanten: de tegoeden van een geviseerde persoon of entiteit worden bevroren, en je mag hen geen tegoeden ter beschikking stellen. De maatregelen komen van de VN, de EU en een Belgische nationale terroristenlijst, en de Thesaurie publiceert een geconsolideerde lijst van iedereen die in België onder een bevriezingsmaatregel valt.
Niet onderworpen? Dezelfde controles houden fraude tegen
De meeste B2B-verkopers zijn geen onderworpen entiteit. Hun risico is leveren op krediet aan een bedrijf dat niet bestaat, of niet is wie het beweert te zijn.
Geleende identiteit. Een bestelling op naam van een echt bedrijf vanaf een onbekend e-maildomein. Zoek het ondernemingsnummer op in de KBO, vergelijk naam en adres, en bel terug via een nummer van de eigen website van het bedrijf. Een geldig btw-nummer bewijst minder dan je denkt.
Factuurfraude. De FOD Economie beschrijft oplichters die een factuur onderscheppen, het rekeningnummer wijzigen en ze doorsturen. In de meldingen van 2016 ging het gemiddeld om 14.000 euro, van 1.600 tot meer dan 55.000 euro. Vergelijk het rekeningnummer met de bestelbon of de officiële website, wantrouw elke melding van een "gewijzigd rekeningnummer", bel een nummer dat je al kent, en meld het op meldpunt.belgie.be.
Plotse wijzigingen in het Staatsblad. Een nieuwe zetel en nieuwe bestuurders in de voorbije weken gepubliceerd, gevolgd door een grote eerste bestelling op krediet: kijk beter voor je levert. Zo zoek je in het Belgisch Staatsblad.
Brieven die officieel lijken. De FOD Economie waarschuwt voor vragen om bedrijfsgegevens te "verbeteren" die je in werkelijkheid aan een duur meerjarencontract binden, en voor facturen voor contracten die nooit getekend werden.
Voor Belgische bedrijven zet Bizzy de registerkant van deze controles op één profiel: identiteit uit de KBO (rechtsvorm, btw-nummer, vestigingseenheden), bestuurders, publicaties in het Staatsblad te filteren per type, en een groepsstructuur en aandeelhoudersoverzicht met percentages en landen. Die eigendomsgegevens komen uit neergelegde stukken, niet uit het UBO-register, en Bizzy is geen AML- of KYC-compliancetool: het doet geen sanctie- of PEP-screening. Bekijk de plannen, met een gratis start.
Veelgestelde vragen
Is KYC verplicht voor elk Belgisch bedrijf? Nee. De waakzaamheidsplichten gelden enkel voor de onderworpen entiteiten uit artikel 5 van de wet van 18 september 2017. De cashgrens van 3.000 euro en de financiële sancties gelden voor iedereen.
Wat houdt KYB in voor een Belgisch bedrijf? Het bedrijf identificeren via naam, zetel, bestuurders en wie het mag verbinden, de uiteindelijke begunstigden identificeren, het doel van de relatie beoordelen en de relatie opvolgen.
Mag een leverancier het UBO-register raadplegen? Enkel met een legitiem belang, onder de voorwaarden van het koninklijk besluit. De aandeelhoudersstructuur in de jaarrekening bij de Nationale Bank is wel openbaar.
Wat is de grens voor cashbetalingen in België? 3.000 euro per verrichting of geheel van verrichtingen die verband houden, ongeacht de totale prijs, behalve tussen consumenten. Vastgoed betaal je enkel via overschrijving of cheque.
Foto: het Waals Parlement en de citadel van Namen bij nacht, NEW - Namur, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons