Cashflow berekenen uit de Belgische jaarrekening: formule, codes en voorbeeld

Het korte antwoord

De meeste Belgische jaarrekeningen bevatten geen kasstroomoverzicht, dus de cashflow bereken je zelf. De snelle versie werkt op elk model: de winst van het boekjaar (code 9904) plus de kosten die dat jaar geen geld kostten, namelijk afschrijvingen en waardeverminderingen op vaste activa (630), waardeverminderingen op voorraden en handelsvorderingen (631/4) en voorzieningen voor risico's en kosten (635/8). Dat is de eenvoudige cashflow: wat het bedrijf uit zijn eigen activiteit haalde, vóór investeringen en vóór schommelingen in het bedrijfskapitaal. De Nationale Bank gebruikt een ruimere versie in haar ratio cashflow op eigen vermogen. Lees de cashflow naast de liquide middelen op de balans (54/58), over minstens drie jaar: stijgt de cashflow terwijl de kaspositie daalt, dan gaat er geld naar voorraad, openstaande klantfacturen of investeringen.

De codes komen uit de standaardmodellen voor vennootschappen en de ratiodefinities van de Nationale Bank, de regel over wat een jaarrekening bevat uit artikel 3:1 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (WVV), alles gelezen op 1 oktober 2026. Dit is algemene informatie, geen boekhoudkundig of financieel advies.

Winst is geen cash

De resultatenrekening toont wat een bedrijf in een jaar verdiende en verbruikte, niet wat er over zijn bankrekening ging. Drie zaken zorgen voor het verschil. Sommige kosten vragen dat jaar geen geld: een afschrijving spreidt de prijs van een bestelwagen over meerdere jaren, een waardevermindering noteert dat een klant waarschijnlijk niet zal betalen, een voorziening zet een bedrag opzij voor een toekomstige claim. Geld zit vast in het bedrijfskapitaal: een factuur van december telt als omzet, maar wordt in februari betaald. En een investering verlaat de bankrekening meteen, terwijl ze pas geleidelijk via afschrijvingen in de resultatenrekening komt. De eenvoudige cashflow corrigeert voor het eerste, de operationele en de vrije cashflow ook voor de andere twee.

Cashflow berekenen met de Belgische codes

Cashflow = 9904 + 630 + 631/4 + 635/8

De vier rubrieken staan in het volledig, het verkort en het micromodel, dus de formule werkt voor elk bedrijf dat neerlegt. Ze telt dezelfde posten op als EBITDA berekenen uit de Belgische jaarrekening, maar vertrekt lager: de EBITDA begint bij de bedrijfswinst (9901), de cashflow bij de winst van het boekjaar, dus na het financieel resultaat en de belastingen. Elke rubriek wordt uitgelegd in de Belgische resultatenrekening.

De ruimere definitie van de Nationale Bank

In haar ratiostatistieken berekent de Nationale Bank "cashflow / eigen vermogen" met een ruimere teller. In het volledig model vertrekt ze van 9904, telt ze 630, 631/4 en 635/8 op plus afschrijvingen, waardeverminderingen en voorzieningen van financiële of niet-recurrente aard (6501, 651, 6560 min 6561, 660, 661, 662), trekt ze de terugnemingen af (760, 761, 762), telt ze minderwaarden bij de realisatie van vaste activa op (663) en corrigeert ze voor uitgestelde belastingen (min 780, plus 680). Het verkort en het micromodel splitsen de niet-recurrente kosten niet uit, dus daar neemt ze de afschrijvingen en waardeverminderingen op vaste activa uit de staat van de vaste activa in de toelichting (8079, 8279 en 8475, min de terugnemingen 8089, 8289 en 8485), samen met 631/4, 635/8 en de rubrieken voor uitgestelde belastingen. De ratio deelt door het eigen vermogen (10/15) en wordt alleen berekend voor een boekjaar van 12 maanden.

Voor de meeste bedrijven liggen beide versies dicht bij elkaar. Ze lopen uiteen in een jaar met een grote eenmalige waardevermindering, die de snelle formule mist omdat ze bij de niet-recurrente kosten staat (66A of 66B). Hou één versie aan over de jaren heen.

Waarom er geen kasstroomoverzicht is

Artikel 3:1 WVV bepaalt dat de jaarrekening bestaat uit de balans, de resultatenrekening en de toelichting, die samen een geheel vormen. Een kasstroomoverzicht staat niet in dat rijtje, en geen van de drie standaardmodellen van de Nationale Bank voor vennootschappen bevat er een. Sommige bedrijven voegen er vrijwillig een toe, en beursgenoteerde groepen publiceren er een in hun geconsolideerde jaarrekening, die volgens IFRS moet. Voor het gewone Belgische bedrijf werk je met de balans en de resultatenrekening, die altijd het vorige boekjaar naast het huidige tonen: genoeg om de verschillen te berekenen.

Operationele en vrije cashflow, kort

Twee stappen brengen je van de eenvoudige cashflow naar het geld dat echt binnenkwam.

• Operationele cashflow = eenvoudige cashflow min de toename van het bedrijfskapitaal. Neem het verschil tussen twee balansen in voorraden (3), handelsvorderingen (40) en handelsschulden (44): meer voorraad en meer openstaande klantfacturen slorpen cash op, meer openstaande leveranciersfacturen maken cash vrij. Bedrijfskapitaal in de Belgische jaarrekening legt die rubrieken in detail uit.

• Vrije cashflow = operationele cashflow min investeringen. De staat van de vaste activa in de toelichting toont de aanschaffingen van het jaar, voor immateriële (8029) en materiële vaste activa (8169), in alle drie de modellen.

Beide zijn benaderingen: handelsvorderingen bevatten btw, belastingen zijn geboekt en niet noodzakelijk betaald, en de prijs die een bedrijf voor verkochte activa ontving, zie je niet. Voor richting en grootte volstaan ze.